Kỷ niệm 80 năm ngày truyền thống ngành Thanh tra Việt Nam (23/11/1945 – 23/11/2025). Tám thập kỷ qua là một hành trình đầy thử thách và cống hiến, gắn liền với sự nghiệp xây dựng, bảo vệ và phát triển của đất nước, từ những ngày đầu giành độc lập cho đến công cuộc đổi mới và hội nhập sâu rộng ngày nay.

Ngay sau khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh thành lập Ban Thanh tra Đặc biệt, chính thức khai sinh ra ngành Thanh tra Việt Nam. Điều này khẳng định rõ ràng: Thanh tra là một chức năng thiết yếu của quản lý nhà nước, là công cụ đắc lực để kiểm soát quyền lực, giữ vững kỷ cương phép nước.

Sự ra đời và phát triển của ngành Thanh tra Việt Nam gắn liền với tiến trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, được ghi dấu bằng nhiều móc son quan trọng qua các thời kỳ:

Ngày 23/11/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 64/SL thành lập Ban Thanh tra đặc biệt. Đây là văn bản pháp lý đầu tiên khai sinh ra ngành Thanh tra Việt Nam, đánh dấu sự ra đời của hệ thống Thanh tra Việt Nam ngày nay.

Ngày 18/12/1949, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 138B-SL/QĐ thành lập Ban Thanh tra Chính phủ.

Ngày 28/3/1956, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 261/SL thành lập Ban Thanh tra Trung ương của Chính phủ.

Ngày 26/12/1956, Thủ tướng Chính phủ ban hành Nghị định số 1194/TTg thành lập ban thanh tra ở các liên khu, khu, thành phố và tỉnh; lần đầu tiên hệ thống tổ chức của Thanh tra Việt Nam được hình thành.

Ngày 26/7/1960, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 18/LCT công bố Luật Tổ chức Hội đồng Chính phủ, trong đó có Ủy ban Thanh tra của Chính phủ.

Ngày 29/9/1961, Hội đồng Chính phủ ban hành Nghị định số 136/CP quyết định thành lập Ủy ban Thanh tra của Chính phủ thay cho Ban Thanh tra Trung ương của Chính phủ. Đây là cột mốc đánh dấu cho việc hình thành hệ thống các cơ quan thanh tra hoàn chỉnh từ Trung ương đến địa phương.

Ngày 09/01/1976, Thủ tướng Chính phủ ra Quyết định 25/TTg về việc thành lập ban thanh tra Nhân dân ở cơ sở, đánh dấu việc thể chế hóa quyền giám sát, kiểm tra của Nhân dân vào hoạt động của bộ máy chính quyền.

Ngày 27/11/1981, Hội đồng Nhà nước ban hành “Pháp lệnh Quy định việc xét và giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân”; là văn bản pháp lý đầu tiên xác định rõ quyền khiếu nại, tố cáo của công dân.

Ngày 15/02/1984, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Nghị quyết số 26-HĐBT, tăng cường tổ chức và nâng cao hiệu lực thanh tra. Hệ thống thanh tra được đổi tên thành "Ủy ban Thanh tra Nhà nước".

Ngày 01/4/1990, Chủ tịch Hội đồng Nhà nước ký Lệnh công bố “Pháp lệnh Thanh tra”. Đây là văn bản pháp lý cao nhất quy định chức năng, nhiệm vụ và hệ thống tổ chức của ngành lúc bấy giờ.

Ngày 15/6/2004, Quốc hội ban hành Luật Thanh tra số 22/2004/QH11. Đây là luật đầu tiên quy định về hệ thống tổ chức, chức năng, nhiệm vụ của ngành, đánh dấu bước phát triển mới, nâng cao hiệu lực, hiệu quả thanh tra.

Theo quy định của Luật Thanh tra, cơ quan Thanh tra Nhà nước ở Trung ương trước đây được đổi tên là Thanh tra Chính phủ.

Ngày 01/7/2011, Quốc hội ban hành Luật Thanh tra số Luật Thanh tra số 56/2010/QH12 có hiệu lực kể từ ngày 1/7/2011, khi đó Luật Thanh tra số 22/2004/QH11 hết hiệu.

Ngày 14/11/2022, Quốc hội ban hành Luật Thanh tra số 11/2022/QH15, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2023, là thời điểm Luật Thanh tra số 56/2010/QH12 hết hiệu lực.

Ngày 25/6/2025, tại kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Thanh tra Luật Thanh tra số 84/2025/QH15. Luật Thanh tra năm 2025 được xây dựng với mục tiêu "tinh gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả". Điểm nhấn là tái cơ cấu hệ thống cơ quan Thanh tra Nhà nước theo hai cấp (Trung ương và tỉnh), nhằm giải quyết tình trạng chồng chéo. Luật còn thống nhất khái niệm thanh tra (không phân biệt hành chính, chuyên ngành), bổ sung cơ chế kiểm soát quyền lực, phòng chống lãng phí và hình thức thanh tra trực tuyến từ xa. Nguyên tắc xuyên suốt là thượng tôn pháp luật và bảo vệ quyền con người.

Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Hội nghị tổng kết công tác thanh tra miền Bắc (ngày 19/4/1957).

(Ảnh: Tư liệu/Báo Thanh tra)

Thủ tướng Phạm Văn Đồng đến dự Hội nghị tổng kết công tác thanh tra (năm 1971).

(Ảnh: Tư liệu/Báo Thanh tra)

Trong suốt chặng đường lịch sử đó, đội ngũ cán bộ, công chức ngành Thanh tra đã không ngừng nỗ lực, kiên định giữ vững phương châm hành động: “Liêm chính, Kỷ cương, Hành động, Hiệu quả”. Lực lượng thanh tra luôn chủ động triển khai các cuộc thanh tra, tăng cường công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, qua đó góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân; củng cố niềm tin của nhân dân vào cơ quan quản lý nhà nước. Trong thời kỳ đổi mới, ngành đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, triển khai thanh tra trực tuyến, xây dựng hệ thống dữ liệu phục vụ thanh tra chuyên sâu, nhằm nâng cao tính minh bạch và hiệu quả công tác.

Theo dòng chảy phát triển của ngành Thanh tra Việt Nam, ngày 01/7/2025, Thanh tra tỉnh Quảng Trị chính thức bước vào một giai đoạn lịch sử mới – giai đoạn hợp nhất hai cơ quan Thanh tra tỉnh sau khi sáp nhập tỉnh Quảng Bình và Quảng Trị cũ, đồng thời triển khai thực hiện Luật Thanh tra năm 2025.

Căn cứ Nghị quyết của HĐND tỉnh Quảng Trị, bộ máy Thanh tra tỉnh được thành lập, đánh dấu bước kiện toàn tổ chức trong bối cảnh tỉnh mới hình thành.

(Hội nghị công bố các nghị quyết, quyết định về thành lập Thanh tra tỉnh Quảng Trị, tổ chức bộ máy và công tác nhân sự)

Hiện nay, Thanh tra tỉnh Quảng Trị có gần 140 cán bộ, công chức, trong đó gồm Chánh Thanh tra và 06 Phó Chánh Thanh tra được lựa chọn, bố trí từ nguồn nhân sự của hai tỉnh trước đây.

(Thanh tra tỉnh Quảng Trị có gần 140 công chức và người lao động. Ảnh: LHC)

Cơ cấu tổ chức của Thanh tra tỉnh Quảng Trị đã được kiện toàn theo Quyết định số 500/QĐ-UBND ngày 16/7/2025 về cơ cấu tổ chức và Quyết định 20/2025/QĐ-UBND ngày 16/9/2025 ban hành Quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Thanh tra tỉnh Quảng Trị.

    Theo đó, bộ máy Thanh tra tỉnh Quảng Trị được tổ chức thành 10 phòng với sự phân công nhiệm vụ theo lĩnh vực và địa bàn: Văn phòng; Phòng Phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực (Phòng Nghiệp vụ 1); Phòng Giám sát, thẩm định và xử lý sau thanh tra (Phòng Nghiệp vụ 2); Phòng thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo lĩnh vực Nông nghiệp - Môi trường, Dân tộc - Tôn giáo (Phòng Nghiệp vụ 3); Phòng thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo lĩnh vực Xây dựng - Công thương (Phòng Nghiệp vụ 4); Phòng thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo lĩnh vực Tài chính - Khoa học và Công nghệ (Phòng Nghiệp vụ 5); Phòng thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo lĩnh vực Y tế, Nội vụ, Tư pháp (Phòng Nghiệp vụ 6); Phòng thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo lĩnh vực Ngoại giao, Giáo dục và Đào tạo, Văn hóa - Thể thao và Du lịch (Phòng Nghiệp vụ 7); Phòng thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo tại địa bàn phía Bắc Quảng Trị (Phòng Nghiệp vụ 8); Phòng thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo tại địa bàn phía Nam Quảng Trị (Phòng Nghiệp vụ 9).

(10 trưởng phòng của Thanh tra tỉnh Quảng Trị. Ảnh: LHC)

Thanh tra tỉnh Quảng Trị hiện làm việc tại hai trụ sở: Trụ sở chính: số 10 đường 23/8, phường Đồng Hới; Trụ sở 2: số 45 Nguyễn Hữu Cảnh, phường Đồng Hới, tỉnh Quảng Trị.

Việc kiện toàn và sắp xếp bộ máy ngay sau sáp nhập thể hiện tinh thần chủ động và quyết tâm của Thanh tra tỉnh Quảng Trị trong việc thực hiện sứ mệnh mới – trở thành lực lượng nòng cốt trong kiểm soát quyền lực nhà nước tại địa phương, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Trải qua 80 năm xây dựng và phát triển, ngành Thanh tra Việt Nam đã không ngừng lớn mạnh, khẳng định vị thế là lực lượng tiên phong trong việc bảo vệ pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, phục vụ nhân dân và đất nước.

Trong bối cảnh mới, với Luật Thanh tra năm 2025 và mô hình tổ chức theo hướng tinh gọn, chuyên nghiệp, hiệu lực, hiệu quả, ngành Thanh tra nói chung và Thanh tra tỉnh Quảng Trị nói riêng sẽ tiếp tục phát huy truyền thống “Liêm chính – Kỷ cương – Hành động – Hiệu quả”, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, góp phần quan trọng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

                                                                                                                  Phòng Nghiệp vụ 7